Κ. Δοξιάδης. Το Λεκανοπέδιο του μέλλοντος από μια προφητεία του 1966.

Όταν ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης μελετούσε τα σχέδιά του, το μυαλό του λειτουργούσε μέσα από τα δεδομένα του μέλλοντος. Με άλλα λόγια, είχε επίγνωση της επερχόμενης πληθυσμιακής έκρηξης στον πλανήτη, της συρρίκνωσης της ποιότητας ζωής και της καταπίεσης που προκαλεί στους νέους η έλλειψη χώρου και διεξόδου.

Σε αυτά δεν αντιπαρέβαλλε μονάχα τη μοντέρνα αισθητική που τον χαρακτήριζε, αλλά και την πρακτική ματιά ενός δημιουργού που, περισσότερο ακόμα και από την αρχιτεκτονική ή την πολεοδομία, αγάπησε τον άνθρωπο.

Για παράδειγμα, σχεδιάζοντας το Ισλαμαμπάντ δημιούργησε μια πόλη για δύο εκατομμύρια κατοίκους, ικανή να αναπτύσσεται απρόσκοπτα μέσα από φαρδιές λεωφόρους, που τα οικοδομικά της τετράγωνα συνδέονται με πρωτοποριακούς, για την εποχή, πεζόδρομους, προσφέροντας μια ανθρώπινη ανάσα, μια άλλη ποιότητα διαβίωσης στους κατοίκους της.

Ως προς την Αθήνα, ήταν της άποψης ότι τόσο το ιστορικό κέντρο όσο και τα μνημεία της έπρεπε να προστατευτούν.

Εντούτοις, παρ’ ότι είχε από τότε τη φήμη του ξεχωριστού επιστήμονα (ή ίσως και λόγω αυτού), οι συμπατριώτες μας αγνόησαν τις μελέτες και τα σχέδια που υπέβαλε. Μισό αιώνα αργότερα, δεν μπορούμε να πούμε ότι δικαιώθηκαν.

Η διατριβή του Κ. Δοξιάδη είχε θέμα τη διάταξη του χώρου στην αρχαία ελληνική πολεοδομία και δημιούργησε μεγάλη αίσθηση παγκοσμίως, καθώς υποστήριξε ότι οι αρχαίοι σχεδίαζαν τα κτίριά τους στον χώρο με βάση προοπτικές μετρήσεις.

«Όλοι διαπράττουμε αρχιτεκτονικά εγκλήματα», θα έγραφε το 1971 στο περιοδικό «Ekistics» για να εξηγήσει ότι εκείνη η μικρή κλίμακα των αρχαίων ελληνικών οικισμών αποτελούσε το μέτρο για μιαν αρχιτεκτονική της ανθρώπινης ευτυχίας.

«Ως εγκληματίες πρέπει αυτό να το ομολογήσουμε εξαρχής. Δεν κατανοούμε την πόλη και δεν έχουμε την κατάλληλη αρχιτεκτονική για την εποχή μας.

Μια προφητεία από το 1966

Ένα νέο διοικητικό κέντρο, στην περιοχή Τατοΐου, οραματιζόταν για την πρωτεύουσα στα μέσα της δεκαετίας του '60 ο διεθνούς φήμης πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης.

Από το βήμα του περίφημου 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων (1966), όπου είχαν τεθεί για πρώτη φορά επί τάπητος «Τα προβλήματα της μείζονος περιοχής Αθηνών», είχε ήδη ανοίξει το διάλογο για να αντιμετωπιστούν τα πρώτα αδιέξοδα στο κυκλοφοριακό αλλά και την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Το 1961, ο δημόσιος τομέας χρησιμοποιούσε για να στεγάσει τις υπηρεσίες του κτίρια με συνολική επιφάνεια 160.000 τ.μ. και ο Κ. Δοξιάδης υπολόγισε ότι ύστερα από 40 χρόνια θα χρειάζονταν περίπου 400.000, δηλαδή δυόμισι φορές περισσότερα τ.μ.

Η πρόταση για το νέο διοικητικό κέντρο στο Τατόι ήταν ανατρεπτική αλλά απολύτως εναρμονισμένη με τη θεωρητική σύλληψή του για την Οικουμενούπολη. Κυρίως όμως επαληθευόταν από τις προτάσεις που είχε ήδη εφαρμόσει με επιτυχία στην Ισλαμαμπάντ, το Ρίο ντε Ζανέιρο, το Ντιτρόιτ και αλλού.

Ο Κ. Δοξιάδης (1913-1975), επικεφαλής μιας ομάδας ειδικών (πολεοδόμων, συγκοινωνιολόγων, οικονομολόγων, κοινωνιολόγων, κ.λπ.), ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε στη χώρα μας τα μαθηματικά μοντέλα για να κάνει προβλέψεις, με σημεία αναφοράς τα έτη 2000 και 2060.

Για το έτος 2060 προέβλεπε ότι ο πληθυσμός στο λεκανοπέδιο θα φτάσει στα 10 με 12 εκατ., με ανάπτυξη κυρίως προς τα Μεσόγεια και το Θριάσιο πεδίο. Περιέγραφε μια πρωτεύουσα που θα επεκτείνεται ώς τη Χαλκίδα, τη Θήβα και την Κόρινθο, ενώ οικισμοί θα έχουν αναπτυχθεί πλέον σε ολόκληρη τη διαδρομή ώς τη Θεσσαλονίκη.

Ιδιαίτερα καίριος ήταν στις παρατηρήσεις του για τα μεγαλεπήβολα οδικά έργα. Από το βήμα του συνεδρίου αναρωτήθηκε: «Τι σημαίνει καλύτερη κυκλοφορία για τον άνθρωπο; Σημαίνει καλύτερη επιφάνεια δρόμου ή σημαίνει λιγότερο χρόνο διαδρομής;». Παρατήρησε εύστοχα: «Δεν είναι αστείο. Όσο καλύτερα δίκτυα και ταχύτερα αυτοκίνητα κάνει ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται για να πάει στο κέντρο της πόλεώς του».

Σωστός αποδείχτηκε και στις προβλέψεις του για τη μέση πυκνότητα, που εκτιμούσε ότι θα έφτανε τους 125 κατοίκους ανά εκτάριο, αύξηση 75% σε σχέση με το 1961, οπότε ο πληθυσμός της πρωτεύουσας μόλις ξεπερνούσε τα 2 εκατ. κατοίκους. Τα αυτοκίνητα μόλις έφταναν τα 110.000 και ήδη υπήρχε κυκλοφοριακό αδιέξοδο!

«Η έκταση που θα χρειαζόμαστε τότε θα είναι 1.125 τ.χλμ., έναντι 250 σημερινών. Θα έχουμε 1,35 εκατ. αυτοκίνητα, δηλαδή πάνω από 10 φορές περισσότερα από τα σημερινά», είχε προβλέψει ο κορυφαίος πολεοδόμος για το 2000 και, επικαλούμενος τα στοιχεία των εμπεριστατωμένων μελετών της ομάδας του, είχε επισημάνει: «Δεν έχουμε χώρο πια στο λεκανοπέδιο». Είχε μάλιστα από τότε περιγράψει την ανάγκη να προβλεφθούν παρεμβάσεις ώστε να εξασφαλιστούν οι υποδομές για το μελλοντικό πληθυσμό. «Το 60% του πληθυσμού των Αθηνών ζει σε κομμάτια που χτίστηκαν μετά το 1932, που τότε ήταν χωράφια. Αν τότε προβλέπαμε σωστά την επέκταση, σήμερα το 60% του πληθυσμού θα είχε σωστούς δρόμους, σωστές πλατείες και σωστά πάρκα», διαβάζουμε σε μια από τις άκρως ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις του Κ. Δοξιάδη στο συνέδριο.

Προφητικός ήταν και ως προς τους δείκτες ανάπτυξης στο λεκανοπέδιο: είχε υπολογίσει από τότε ετήσια αύξηση του πληθυσμού κατά 3%, των αυτοκινήτων κατά 26%, της επιβατικής κίνησης στα λιμάνια κατά 9% και στα αεροδρόμια κατά 20%. Είχε μάλιστα «μεταφράσει», με μαεστρία που θα ζήλευαν και οι πιο trendy επικοινωνιολόγοι, παραστατικότατα τα μεγέθη:

«Επειδή με τους συνεργάτες μου θα σας μιλάμε για δύο ώρες, όταν τελειώσουμε ο πληθυσμός της Αθήνας θα είναι μεγαλύτερος κατά 14 άτομα, θα έχουν προστεθεί έξι καινούργια αυτοκίνητα και οι κατοικίες θα έχουν αυξηθεί κατά οκτώ»!

ΠΗΓΗ -ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

(Ι) Φόβοι για μεταφορά των αποβλήτων με βυτία από τον Ασωπό στη Μεσσαπία! (ΙΙ) Ημερίδα ΤΕΕ για τον Ασωπό.

Την παράνομη μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων από τις βιομηχανίες στον Ασωπό εξετάζουν οι ειδικοί για να εξηγήσουν τη ρύπανση της Μεσσαπίας.

ΠΗΓΗ - ΝΕΑ -ONLINE- 10/2/2010

Έπειτα από τη χθεσινή αποκάλυψη των «ΝΕΩΝ» για την έρευνα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου που εντοπίζει υψηλές συγκεντρώσεις καρκινογόνου εξασθενούς χρωμίου στα υπόγεια ύδατα της Εύβοιας, έρχονται στο φως τα πρακτικά συνεδρίασης της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής κατά την οποία ο γενικός επιθεωρητής Περιβάλλοντος παραδέχεται πως υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο τα απόβλητα να μεταφέρονται με βυτία από τον Ασωπό στη Μεσσαπία.

Στη συνεδρίαση που έγινε την Τετάρτη 27 Ιανουαρίου, ο γενικός επιθεωρητής κ. Μέρκος επισημαίνει πως «υπάρχει σοβαρό ζήτημα ακόμη για το πόσιμο νερό. Διανέμεται νερό από δεξαμενές εμφιαλωμένο. Δυστυχώς, σε νερό που διατίθεται στην περιοχή των Μεσσαπίων της Εύβοιας διαπιστώθηκαν απαράδεκτα υψηλές συγκεντρώσεις χρωμίου. Κατά πάσα πιθανότητα στη Μεσσαπία μεταφέρθηκαν τα απόβλητα του Ασωπού».
«Τα φέρνουν με βυτία»
Επιπλέον ο γενικός επιθεωρητής Περιβάλλοντος αναφέρει πως ενδεχομένως χρησιμοποιούνταν βυτία στα οποία τοποθετούσαν μισά αστικά και μισά βιομηχανικά απόβλητα, ή αναμείγνυαν τις επικίνδυνες ουσίες με οικοδομικά ή απορροφητικά υλικά και στερεά απόβλητα. «Τα έχουμε βρει πλέον, τα βρίσκουμε στη Μεσσαπία σε περιοχή όπου δεν δικαιολογείται από τη βιομηχανική δραστηριότητα να βρίσκουμε συγκεντρώσεις χρωμίου σε νερό γεωτρήσεων που υδροδοτεί περιοχές, κοινότητες (με) τιμές 130», είπε ο κ. Μέρκος. Σημειώνεται πως το όριο του ολικού χρωμίου για το πόσιμο νερό ανέρχεται στα 50 μικρογραμμάρια ανά λίτρο, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει το εξασθενές χρώμιο στις καρκινογόνες ουσίες.
Όπως αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος της περιβαλλοντικής οργάνωσης Γαία κ. Νίκος Χασάνδρας, στις 7 Δεκεμβρίου 2008 εντόπισε περίπου 300 τόνους αποβλήτων σε σακιά στο δάσος Τριάδας. «Έχουν χρώμιο, κάδμιο, μόλυβδο και άλλα βαρέα μέταλλα και σύμφωνα με το έγγραφο της Περιφέρειας εκλύουν τοξικά εύφλεκτα αέρια. Μέχρι σήμερα έχουν αποσυρθεί μόνο 70 τόνοι. Οι υπόλοιποι παραμένουν στη θέση τους, ριγμένοι σε αρκετά σημεία του δάσους κοντά στο δρόμο εδώ και πάνω από έναν χρόνο. Ακόμη 50-60 τόνοι έχουν βρεθεί στη θέση Κουτσουρή, προς το διαμέρισμα Σταυρού και στη θέση Καμαρίτσα, εκεί όμως δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε την ποσότητα καθώς είναι θαμμένα», είπε ο κ. Χασάνδρας.

Σε αναλύσεις που διέθεσε στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Μεσσαπίων κ. Αντώνης Μπαζώτης, φαίνεται ότι σε δείγματα που ελήφθησαν στις 16 Δεκεμβρίου 2009 από το δίκτυο ύδρευσης του δημοτικού διαμερίσματος Ψαχνών δεν ανιχνεύθηκαν μετρήσιμες ποσότητες εξασθενούς χρωμίου. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως στην έρευνα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών καταγράφονται σε γεώτρηση συγκεντρώσεις εξασθενούς χρωμίου της τάξεως των 242 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο νερού, ενώ προκύπτει πως ποσότητες της καρκινογόνου ουσίας περνούν και σε καλλιέργειες μαρουλιών, λάχανων, καρότων και σκόρδων.

Παράλληλα ο γενικός επιθεωρητής κατά την ομιλία του στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής επισημαίνει το πρόβλημα της άρδευσης των καλλιεργειών, αλλά και τους κινδύνους που διατρέχουν οι κάτοικοι του Ωρωπού που πίνουν νερό από γεωτρήσεις κοντά στις εκβολές του Ασωπού. «Σε εκείνο το σημείο εξακολουθούν οι κάτοικοι να ποτίζουν τα αμπέλια τους και να πίνουν νερό από γεωτρήσεις που δυστυχώς είναι επιβαρημένες», είπε.

Σύμφωνα με πληροφορίες, αλληλογραφία μεταξύ της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής και του ΥΠΕΚΑ κοινοποιεί τα πρακτικά της συνεδρίασης της 27ης Ιανουαρίου και αναφέρει την πρόθεση να πραγματοποιηθεί επείγουσα συνάντηση της Επιτροπής ώστε να εξεταστεί το δίπτυχο «Ασωπός- Μεσσαπία».

«Δεν ελέγχονται»
Όσον αφορά τους «παραγωγούς» των επικίνδυνων αποβλήτων, ο γενικός επιθεωρητής Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι στην περιοχή του Ασωπού εντοπίζονται περίπου 400 βιομηχανικές δραστηριότητες. «Υπάρχουν και δορυφορικές δραστηριότητες του Σαββατοκύριακου, οι οποίες δεν είναι αδειοδοτημένες και οι οποίες προκαλούν ενδεχομένως και σοβαρότερη ρύπανση γιατί δεν ελέγχονται», δήλωσε ο κ. Μέρκος και επισήμανε πως η υπηρεσία του έχει διενεργήσει 180 επιθεωρήσεις από το 2007 στην περιοχή και έχει εισηγηθεί πρόστιμα 2,5 εκατ. ευρώ στους παραβάτες. «Δυστυχώς, μέχρι σήμερα είναι ελάχιστα τα σχετικά αποτελέσματα. Κατά την κρίση αυτών των παραβάσεων, συνήθως οι παραβάτες απαλλάσσονται γιατί δεν τεκμαίρεται με αυστηρά ποσοτικοποιημένο τρόπο αν και κατά πόσο ρύπανε», τόνισε ο γενικός επιθεωρητής Περιβάλλοντος.
ΣΤΗ ΜΕΣΣΑΠΙΑ

Από έρευνα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου προκύπτει πως ποσότητες εξασθενούς χρωμίου περνούν και σε καλλιέργειες οπωροκηπευτικών

Ουσιαστική συζήτηση για τα προβλήματα της περιοχής Οινοφύτων-Σχηματαρίου και ειδικότερα του Ασωπού έγινε το Σάββατο 6/2/2010 στην Ημερίδα του ΤΕΕ

Δελτίο ΤύπουΤΕΕ με τα συμπεράσματα της ημερίδας για τον Ασωπό

Πρόβλημα διαχρονικό αποτελεί η απουσία χωροταξικού σχεδιασμού στην περιοχή Οινοφύτων – Σχηματαρίου, η οποία απέφερε και το περιβαλλοντικό έγκλημα του Ασωπού. Αυτό τονίστηκε κατά τη διάρκεια της Ημερίδας που οργάνωσε το ΤΕΕ, από κοινού με το Περιφερειακό Τμήμα Ανατολικής Στερεάς, το Σάββατο, στο συνεδριακό Κέντρο Δήμους Θηβαίων.

Κατά την Ημερίδα τέθηκαν προς συζήτηση και οι δυο εκθέσεις αντίστοιχων ομάδων εργασίας που είχε συγκροτήσει το ΤΕΕ, τόσο για το πρόβλημα του Ασωπού ποταμού και τις προτάσεις αντιμετώπισής του, όσο και για τις ανάγκες χωροταξικής οργάνωσης της περιοχής και τα προβλήματα για την εύρυθμη και απρόσκοπτη λειτουργία των υπηρεσιών στην περιοχή. Στόχος και των δυο να διαμορφωθούν και εφαρμοστούν οι προϋποθέσεις για μια βιώσιμη ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή Οινοφύτων – Σχηματαρίου.

Μια περιοχή στην οποία, όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος του Περιφερειακού Τμήματος Ανατολικής Στερεάς του ΤΕΕ Στ. Ζαχαρόπουλος, είναι εγκατεστημένες 1.084 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, χωρίς να υπάρχει χωροταξικός σχεδιασμός, κατάλληλη υποδομή και οι κατάλληλες υπηρεσίες, ώστε να αποτραπούν τα προβλήματα που σωρεύτηκαν στο πέρασμα του χρόνου.
Ο Νομάρχης Βοιωτίας Κλ. Περβαντάς τόνισε ότι το πρόβλημα είναι γνωστό σε όλους, όπως, επίσης, γνωστό και τι πρέπει να γίνει. Υπενθύμισε ότι από το 2003 συζητήθηκε μεταξύ ΤΕΕ και Νομαρχίας η αναγκαιότητα ενός ειδικού περιφερειακού χωροταξικού, το οποίο ουδέποτε προωθήθηκε, παρ’ όλες τις κοινές προσπάθειες της Αυτοδιοίκησης και των τοπικών βουλευτών, αλλά και τις διαβεβαιώσεις των Κυβερνήσεων, έως το 2007, οπότε και εντοπίστηκε το εξασθενές χρώμιο στον Ασωπό ποταμό, εύρημα που ξεσήκωσε την τοπική κοινωνία και τα ΜΜΕ.

Ο ίδιος αποκάλυψε πως στην Βοιωτία, όπου ο δευτερογενής τομέας κυριαρχεί, η διαδικασία αδειοδότησης από τη Νομαρχία γίνεται μόνο με τέσσερις μηχανικούς, ενώ η διεύθυνση του τομέα υγείας λειτουργεί με τρείς υπαλλήλους και η διεύθυνση περιβάλλοντος με δύο άτομα προσωπικό !

Ωστόσο, εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι η υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Τίνα Μπιρμπίλη (σ.σ. η οποία επισκέπτεται σήμερα την περιοχή), θα εξαγγείλει μέτρα τα οποία θα γίνουν πράξη αυτή τη φορά.

Το πρόβλημα για την περιοχή ξεκίνησε εδώ και σαράντα χρόνια, με την εγκατάσταση των πρώτων βιομηχανιών, που συντελέστηκε χωρίς κανένα σχέδιο και δίχως υποδομές, επεσήμανε ο γενικός γραμματέας της Δ.Ε. του ΤΕΕ Ηρ. Δρούλιας. Το ΤΕΕ δεν ασχολείται πρώτη φορά με τα προβλήματα της Βιομηχανικής Περιοχής Οινοφύτων-Σχηματαρίου, υπογράμμισε. Όμως, η ρύπανση του Ασωπού έφερε το θέμα στην επικαιρότητα με δραματικό τρόπο και το ΤΕΕ, με την υψηλή ευαισθησία σε περιβαλλοντικά θέματα που το διακρίνει, προχώρησε στη σύσταση Ομάδας Εργασίας με αντικείμενο την μελέτη ανάδειξη και διαμόρφωση τελικής πρότασης επίλυσης του προβλήματος της ρύπανσης του Ασωπού από υγρά τοξικά απόβλητα. Μεταξύ άλλων, η μελέτη του ΤΕΕ διαπίστωσε έλλειψη υποδομών ελέγχου και συγκέντρωσης του εξασθενούς χρωμίου, έναν ρυπαντή που απαιτεί ειδική μέθοδο διαχείρισης και διάθεσης, με συνέπεια αυτό να περνά στο πόσιμο νερό της περιοχής, με εξαιρετικά σοβαρές επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.

Η ύπαρξη κατάλληλων νομοθετικών ρυθμίσεων, η αυστηρή χωροθέτηση των βιομηχανιών – βιοτεχνιών, καθώς και η δημιουργία κατάλληλων υποδομών για την εύρυθμη λειτουργία τους, δεν αφορά μόνο την περιοχή των Οινοφύτων-Σχηματαρίου, αλλά ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, κατέληξε ο κ. Δρούλιας.

Συνοπτικά οι προτάσεις της μελέτης του ΤΕΕ έχουν ως εξής:

Επανεκτίμηση και επικαιροποίηση της υπεδάφιας διάθεσης των επικίνδυνων–τοξικών αποβλήτων και άμεση εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται, σε συνδυασμό με σχέδια διαχείρισής τους και άμεσο καθαρισμό της παρόχθιας ζώνης του Ασωπού, διασφαλίζοντας στο εξής σε όλο το μήκος του πρόσβαση για συστηματικό έλεγχο.

Άμεση οργάνωση και στελέχωση των υπηρεσιών και διευθύνσεων που έχουν την ευθύνη αδειοδότησης των βιομηχανιών και βιοτεχνιών, του ελέγχου, της προστασίας και της διαχείριση των υδάτινων πόρων, με εξειδικευμένο ανθρώπινο επιστημονικό δυναμικό.
Μεσοπρόθεσμα είναι αναγκαία, μεταξύ άλλων:

Η εκπόνηση μελέτης για την αποκατάσταση της ποιότητας των νερών του Ασωπού.
Η εφαρμογή αντιρρυπαντικών συστημάτων, κατάλληλων τεχνικών και αυστηρών περιβαλλοντικών και νομοθετικών όρων στις επιχειρήσεις της περιοχής, ειδικά για όσες σχετίζονται με την ύπαρξη τους εξασθενούς χρωμίου.

Η ανάπτυξη ενός on-line δικτύου συστηματικής παρακολούθησης της ποιότητα των νερών του ποταμού Ασωπού.

Η επικαιροποίηση και αναθεώρηση του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου που αφορά στη διάθεση επικίνδυνων τοξικών βιομηχανικών αποβλήτων ταυτόχρονα με την εκ νέου διαμόρφωσή του, εστιάζοντας στο νερό και τη διαχείριση των υδατικών πόρων και η συγκρότηση φορέων διαχείρισης και εποπτείας των μονάδων, κάτι που θα μπορούσε να συμβάλλει σημαντικά στην επίλυση του προβλήματος, όχι μόνο στη περίπτωση του Ασωπού αλλά σε κάθε παρόμοια περίπτωση ανά την Ελλάδα.

Έμφαση στην απουσία χωροταξικής πολιτικής έδωσε και η περιφερειάρχης Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας Α. Διαμαντοπούλου, επισημαίνοντας ότι δεν θα πρέπει να βλέπουμε ως απειλή ή αντιστρόφως στόχο, κάθε επιχείρηση. Είναι ανάγκη να συμβάλλουν όλοι, είπε, ώστε να βρεθούν οι βέλτιστες λύσεις και να εφαρμοστούν αποτελεσματικά.

Για συλλογική ευθύνη έκανε λόγο η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Α. Αγάτσα, είναι μείζον θέμα «που εκπέμπει SOS», είπε χαρακτηριστικά, για να επισημάνει ότι υπάρχουν και καλές επιχειρήσεις, οι οποίες και θα πρέπει να δώσουν το καλό παράδειγμα. Αναφερόμενη στα μέτρα τα οποία θα ανακοινώσει η υπουργός Περιβάλλοντος, είπε ότι θα δώσουν μια νέα πνοή στην περιοχή και στους κατοίκους της. «Είναι η ώρα μηδέν και πρέπει όλοι να στρέψουμε το βλέμμα σε πράξεις και να πάμε μπροστά» κατέληξε η βουλευτής.

Ο Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Μ. Γιαννάκης, τόνισε ότι η μη επίλυσή του προβλήματος είναι αποτέλεσμα διαχρονικής ευθύνης όλων. Υποστήριξε ότι υπάρχει δυσκολία να βρεθούν τρόποι επίλυσης του προβλήματος σε μια περίοδο χρεωκοπίας, όχι μόνο οικονομικής, αλλά και του πολιτικού συστήματος, παραδέχθηκε ότι εάν δεν είχε προκύψει το ζήτημα του εξασθενούς χρωμίου στην περιοχή δεν θα ασχολιόταν κανείς και εξέφρασε επιφυλάξεις αν μπορούμε να μιλάμε για προοπτικές και λύσεις. Ζήτησε να δεσμευτεί η Πολιτεία ώστε, να γίνει σύντομα πράξη, η μελέτη του ΕΜΠ που βρίσκεται στην ολοκλήρωσή της, αναφορικά με το σύστημα των κλειστών αγωγών που θα αποτρέψει την περαιτέρω ρύπανση από τις βιομηχανίες, δεχόμενος πως «η συσσωρευμένη εμπειρία και από την Ημερίδα του ΤΕΕ, είναι βέβαιο ότι θα συμβάλλει στην αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος του Ασωπού».

Ο εκπρόσωπος του ΚΚΕ κ. Ξένος επικέντρωσε την παρέμβασή του στην ανάπτυξη τονίζοντας ότι είναι δύο οι φιλοσοφίες: η μία εκείνη που εστιάζει στην κερδοφορία του κεφαλαίου με τις γνωστές επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων και των εργαζομένων στην ευρύτερη περιοχή και η άλλη που θα εξυπηρετεί τις διαρκώς διευρυνόμενες ανάγκες του λαού. Εξέφρασε επιφυλακτικότητα ως προς την αποτελεσματικότητα των μέτρων που θα ανακοινώσει η υπουργός Περιβάλλοντος, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «του χρόνου εδώ θα είμαστε και θα συζητάμε τα ίδια»

Η εκπρόσωπος του ΛΑΟΣ Κ. Αργυροπούλου, αναφέρθηκε στην έκταση του προβλήματος και τόνισε ότι το κόμμα της δεν προκρίνει ως λύση το κλείσιμο των βιομηχανιών, αφού κάτι τέτοιο θα σήμαινε οικονομικό μαρασμό για την περιοχή.

Στην έλλειψη του χωροταξικού σχεδιασμού γενικότερα στην Ελλάδα και ειδικότερα στη περιοχή αναφέρθηκε ο εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ και άλλοτε Δήμαρχος Θηβαίων κ. Κουρκούτης, επισημαίνοντας ότι η σημερινή εικόνα που παρουσιάζει η περιοχή δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της ανεξέλεγκτης δράσης των βιομηχανιών, αλλά και μικρότερων συμφερόντων (ιδιοκτήτες γης), που επιδιώκουν να πουλήσουν τη περιουσία τους όσο πιο ακριβά γίνεται. Για να αλλάξει η κατάσταση πρέπει να υπάρξει μία συμμαχία εμπνευσμένων ανθρώπων, που να αποβλέπουν σε ένα βιώσιμο αύριο, είπε χαρακτηριστικά.

Στην πρωτοβουλία του κόμματός του για τη δημιουργία Πράσινου Παρατηρητηρίου στον Ασωπό με στόχο την απόκτηση επιστημονικής τεκμηριωμένης γνώμης, αναφέρθηκε ο εκπρόσωπος των Οικολόγων Πράσινων Λ. Μπούκλης, κάτι με το οποίο ήδη έχουν συμφωνήσει τα άλλα κόμματα, εκτός από το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία. Υπενθύμισε ότι με απόφασή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, 317 επιχειρήσεις της περιοχής υποχρεούνται να λάβουν μέτρα ώστε να μην ρυπαίνουν το περιβάλλον, αλλά, όπως είπε, 148 από αυτές δεν συμμορφώθηκαν και λειτουργούν παράνομα.

Στο σχέδιο διαχείρισης του περιβαλλοντικού κινδύνου για την περιοχή του Ασωπού, αναφέρθηκε η Γ.Γ. της Ειδικής Υπηρεσίας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ Μ. Καραβασίλη, τονίζοντας ότι :

το καρκινογόνο εξασθενές χρώμιο είναι ένα θέμα που ανέδειξε η τοπική κοινωνία, αλλά η Πολιτεία δεν είχε την ωριμότητα να πάρει τα μέτρα που θα σταματούσαν την επέκταση της ρύπανσης. Έτσι, μετά από δυόμισι χρόνια, η ρύπανση δεν έπαψε να συνεχίζεται και όσοι ρυπαίνουν εξακολουθούν να παραμένουν «άγνωστοι». Υποστήριξε, μάλιστα, ότι τα αποτελέσματα μελέτης του ΙΓΜΕ, που είχε παραγγείλει το τ. ΥΠΕΧΩΔΕ το 2007, αποκρύφτηκαν με το αιτιολογικό ότι η μελέτη ήταν αναγνωριστική και μη επαρκής για να τεκμηριωθεί η κατάσταση της ρύπανσης.

Όπως επεσήμανε, επί 30 χρόνια στην περιοχή λειτουργούν μεγάλες βιομηχανίες μεταλλουργίας, αλουμινοβιομηχανίας, φινιριστήρια υφασμάτων (χρήστες τοξικών πρώτων υλών και διεργασιών «βρώμικης» παραγωγής) ανάμεσα σε βιομηχανίες παραγωγής τροφίμων, σε «άτυπο» βιομηχανικό πάρκο χωρίς υποδομές.

Οι περισσότερες μονάδες απορρίπτουν τα υγρά τους απόβλητα ανεπεξέργαστα, όχι μόνο στον Ασωπό, αλλά και απευθείας στον υδροφόρο ορίζοντα, με συνέπεια, περιβάλλον και δημόσια υγεία να έχουν φτάσει σε κρίσιμη κατάσταση και άνθρωποι ζώα και φυτά, να εκτίθενται στη επίδραση επικίνδυνων χημικών ουσιών, όπως μόλυβδος, εξασθενές χρώμιο, νιτρικά και χλωριούχα.

Ακολούθως η κ. Καραβασίλη αναφέρθηκε στην έρευνα αναφορικά με την αδειοδότηση των βιομηχανιών και βιοτεχνιών στη Βοιωτία που διέταξε στις αρχές του 2008 ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης, από την οποία διαπιστώθηκαν υπερβάσεις και παραβάσεις, καλώντας τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες να λάβουν άμεσα και συγκεκριμένα μέτρα, αλλά και να αποδοθούν πειθαρχικές και ποινικές ευθύνες για τους υπηρεσιακούς παράγοντες που εξέδωσαν τις άδειες χωρίς να εφαρμοστούν οι προβλέψεις του νόμου.

Αναφέρθηκε, επίσης, στη μελέτη του ΤΕΕ, από την οποία εντοπίστηκαν παραλείψεις ως προς τους ελέγχους των εργοστασίων, υπενθυμίζοντας μια αποστροφή της: «αν εξακολουθήσει ο εφησυχασμός τα προβλήματα θα διογκωθούν και μετά από λίγα χρόνια η περιοχή θα βιώνει χειρότερες καταστάσεις». Τέλος, παρουσίασε μελέτη του ΓΕΩΤΕΕ, η οποία εκπονήθηκε στις αρχές του 2010 για τον Ασωπό, σύμφωνα με την οποία εξακολουθεί να υπάρχει εκτεταμένη ρύπανση με εξασθενές χρώμιο και βαρέα μέταλλα των υπόγειων νερών των περισσότερων υδροφόρων συστημάτων της ευρύτερης περιοχής της λεκάνης του Ασωπού εξαιτίας της ανεξέλεγκτης επιφανειακής διάθεσης βιομηχανικών αποβλήτων και λυμάτων.

Το ΥΠΕΚΑ, όπως είπε η κ. Καραβασίλη ανταποκρινόμενο σε πάγια αιτήματα της Τοπικής κοινωνάς των φορέων και της βιομηχανίας επεξεργάστηκε σειρά μέτρων που στηρίζονται στους ακόλουθους άξονες:

• διασφάλιση της δημόσιας υγείας, περιορισμός της ρύπανσης, χωρική τακτοποίηση–οργάνωση της άτυπης έως σήμερα βιομηχανικής περιοχής Οινοφύτων-Σχηματαρίου και θεσμική κατοχύρωση της αποτελεσματικής λειτουργίας των μέτρων.

Η εμπειρία που θα αποκτηθεί από την προσπάθεια αποκατάστασης της οικολογικής ισορροπίας στους οικισμούς και στις καλλιεργήσιμες εκτάσεις παρά τον Ασωπό, υπογράμμισε η κ. Καραβασίλη μπορεί να αποτελέσει οδηγό για την διαχείριση του περιβαλλοντικού κινδύνου σε άλλες παρόμοιες περιπτώσεις όπως στη Μεσσαπία της Εύβοιας.

Ανακοίνωσε, επίσης, ότι το ΥΠΕΚΑ ξεκινά στις 17 Φεβρουαρίου διαβούλευση με όλους τους φορείς της περιοχής Οινοφύτων-Ασωπού, για την επιλογή της θέσης στην οποία θα εγκατασταθεί η κεντρική μονάδα επεξεργασίας αποβλήτων στην οποία θα καταλήγουν τα βιομηχανικά λύματα, με βάση μελέτη του ΕΜΠ.

Τέλος, αναφέρθηκε στην εφαρμογή της οδηγίας 2004/35/ΕΚ και του ΠΔ 148/2009 περί περιβαλλοντικής ευθύνης, σύμφωνα με τα οποία το περιβάλλον αποκτά και οικονομική αξία.

Όπως υπογράμμισε οι φορείς εκμετάλλευσης επαγγελματικών δραστηριοτήτων, που προκαλούν περιβαλλοντική ζημιά, είναι πλέον και οικονομικά υπόχρεοι για την αποκατάσταση της ζημιάς, αλλά και για την λήψη των απαραίτητων προληπτικών μέτρων.

Πρακτικά ημερίδας για τον σεισμό της Αϊτής. Μία επαναλαμβανόμενη ιστορία στο δομημένο περιβάλλον. Αποτελέσματα και πρώτα συμπεράσματα

Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου, το ΕΜΠ και το Πανεπιστήμιο Αθηνών, διοργάνωσαν ημερίδα για τις συνέπειες του τραγικού σεισμού στην Αϊτή.

Θέμα : Ο σεισμός της Αϊτής, μία επαναλαμβανόμενη ιστορία στο δομημένο περιβάλλον. Αποτελέσματα και πρώτα συμπεράσματα.

Πρόγραμμα

Προσφώνηση, από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή κ. Δημοσθένη Ν. Ασημακόπουλο

Ομιλία του κ. Ευθύμη Λέκκα, καθηγητή Δυναμικής Τεκτονικής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα:

"Ο σεισμός της Αϊτής, 7,2R, 12 Ιανουαρίου 2010. Το γεωδυναμικό πλαίσιο και η ακραία καταστροφή. Η διαχείριση της κρίσης κ αι ο ρόλος της διεθνούς βοήθειας".

Ομιλία του κ. Παναγιώτη Καρύδη, ομότιμου καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου με θέμα:

"Ο σεισμός της Αϊτής, μία επαναλαμβανόμενη ιστορία στο δομημένο περιβάλλον. Αποτελέσματα και πρώτα συμπεράσματα".

(Σημειώνουμε επίσης ότι το έντυπο που διατέθηκε στους παρευρισκόμενους στην ημερίδα ήταν εξαιρετικού ενδιαφέροντος και τεκμηρίωσης. Μέρος του αναδημοσιεύεται στην συνέχεια).

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Οι ανθρώπινες απώλειες από τον σεισμό της Αϊτής υπερβαίνουν τις 200.000 (με πιθανό όριο τις 300.000), όπως ανακοινώθηκε στις 19 Ιανουαρίου από τον ΡΑΗΟ (Ρan Αmerican Health Organization) με αδρές εκτιμήσεις των δεδομένων του από τις πρώτες 5 ημέρες μετά τον σεισμό. Ο αριθμός των νεκρών ενδέχεται να αυξηθεί εξαιτίας της ύπαρξης υψηλής επικινδυνότητας εκδήλωσης επιδημικών εκρήξεων και επιδημιών στις συνθήκες υγειονομικές συνθήκες της περιοχής. Ειδικότερα παρατηρείται έλλειψη πόσιμου νερού και τροφίμων, διαβίωση της πλειονότητας του πληθυσμού στην ύπαιθρο ή σε πρόχειρους καταυλισμούς με έλλειψη συνθηκών υγιεινής, καθυστέρηση της συλλογής των σωρών των θυμάτων και του ενταφιασμού τους, ανύπαρκτες υποδομές δημόσιας υγείας και περιορισμένη πρόσβαση του πληθυσμού σε κέντρα ιατρικής περίθαλψης. Στις 20 Ιανουαρίου εξειδικευμένες επιστημονικές ομάδες εκτίμησαν το ρυθμό θανάτων σε 2.000 ανθρώπους ανά ημέρα εξαιτίας της έλλειψης ιατρικής φροντίδας και των μειωμένων δυνατοτήτων του ιατρικού προσωπικού να πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες ιατρικές πράξεις και επεμβάσεις.

Οι πρώτες εκτιμήσεις των επιπτώσεων στηρίχθηκαν στη επεξεργασία δεδομένων, τα οποία αφορούσαν τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού, τη γεωγραφική κατανομή των συνοδών γεωδυναμικών φαινομένων, τα στοιχεία των σεισμικών εντάσεων και τις παραμέτρους των πρακτικών οικοδόμησης που εφαρμόζονται στην Αϊτή. Ειδικότερα, οι ανθρώπινες απώλειες εκτιμήθηκαν συνδυάζοντας: (ι) πληθυσμιακό κάναβο 1 κm (βασισμένο στο LandScan TM 2005 Global Ροpulation Database) ο οποίος μετατράπηκε με κατάλληλη κλίμακα ούτως ώστε να αντιστοιχεί στο σημερινό πληθυσμό, βάσει του Παγκόσμιου Δικτύου Ανάπτυξης του ΟΗΕ (UNDΡ) και (Ν) την τροποποιημένη κλίμακα σεισμικών εντάσεων Mercali, η οποία δημοσιεύθηκε από το USGS ShakeMap την επόμενη ημέρα του σεισμού. Η σεισμική τρωτότητα των κτιρίων εκτιμήθηκε ως υψηλή, με κατασκευές επιδεκτικές σε καταρρεύσεις.

Ο πληθυσμός που επλήγη από το σεισμό σε πρωτογενές επίπεδο εκτιμάται σε περίπου 3,0x10⁶ άτομα, επί συνόλου κατοίκων στη μείζονα περιοχή της πρωτεύουσας περί τα 4,0><10⁶, ενώ η επιφάνεια της πλειόσειστης περιοχής που επλήγη με σημαντικές βλάβες (Ι > VII) εκτιμάται σε 40x1 5Km².

Οι άστεγοι της πρώτης εβδομάδας εκτιμώνται ότι ανήλθαν σε περίπου 2.5χ10⁶ άτομα. Τα άτομα αυτά κατέλυσαν στα πεζοδρόμια και σε κεντρικούς δρόμους, διότι από εκεί μπορούσαν να περάσουν τα ελάχιστα φορτηγά με φαγητό και νερό. Όπου η βοήθεια μοιράζονταν από σταθμευμένα φορτηγά αυτοκίνητα, ή ελικόπτερα σε σταθερά σημεία, σημειώνονταν τραυματισμοί και απώλειες ζωών.

Τελικά, μικρό ποσοστό της βοήθειας αυτής έφθασε σ' αυτούς που είχαν ανάγκη. Άτομα που κατόρθωσαν με κίνδυνο της ζωής τους να αρπάξουν μια σχετικά σημαντική ποσότητα τροφής (π.χ. ένα τσουβάλι σιτάρι, ρύζι, καλαμπόκι, κ.α.), δεν μπόρεσαν να φθάσουν στον προορισμό τους.

Η διανομή των εφοδίων στους πληγέντες χρειάζονταν οργάνωση. Τα προϊόντα έφθαναν αλλά έπρεπε και να διανεμηθούν σε ολόκληρη την έκταση της πόλης και των περιχώρων. Υπήρχαν περιοχές δύσβατες, οι οποίες επί πλέον είχαν αποκλειστεί από τις κατολισθήσεις του εδάφους και τις καταρρεύσεις των κτιρίων.

Στα πεζοδρόμια υπήρχαν νεκρά σώματα σε αρχόμενη αποσύνθεση, σκουπίδια και περιττώματα ανθρώπων μαζί με άστεγους που ζητούσαν πάσης φύσεως βοήθεια, ορφανά παιδιά ημίγυμνα και ξυπόλυτα να παίζουν και να τρέχουν αδέσποτα, μαζί με διάφορα ζώα. Άτομα τραυματισμένα χωρίς ιατρική βοήθεια και άτομα που μόλις είχαν διασωθεί από τα ερείπια γεμάτα κίτρινη σκόνη. Εκεί αισθανόταν κανείς ότι τα όρια μεταξύ ζωής και θανάτου είναι δυσδιάκριτα.

Στα ίδια πεζοδρόμια και σε πολύ μεγάλη έκταση και πυκνότητα έβλεπε κανείς αυτοσχέδιους μικροπωλητές να πωλούν ότι μπορούσε κανείς να φανταστεί, όπως π.χ. μερικά πιάτα, κάποια κουζινικά, λίγα παλιά - μαραμένα φρούτα και χορταρικά, λίγα κάρβουνα, κομματάκια κρέας που επωλούντο χωρίς ζυγαριά κ.λπ.

Η ακριβής εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων του σεισμού της Αϊτής είναι δύσκολη εξαιτίας της έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων για τις επιπτώσεις στο σύνολο των υποδομών, στις περιουσίες των κατοίκων και τους παραγωγικούς πόρους της χώρας. Εκτιμάται ότι οι συνολικές οικονομικές απώλειες ανέρχονται σε περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια.

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

Μελετώντας ενδελεχώς τις καταστροφές στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον της επικεντρικής περιοχής του σεισμού της Αϊτής, παρατηρήθηκαν σημαντικές ομοιότητες με τις καταστροφές από τον Ελληνικό χώρο, οι οποίες είναι:

Οι μέγιστες βλάβες και η μορφή της κατάρρευσης στην επικεντρική περιοχή είναι παρόμοιες, ανεξάρτητα του μεγέθους του σεισμού, π.χ. Πάρνηθας 1999 Μ = 5,7R, Αιγίου 1995 Μ = 6,4R, Καλαμάτας 1986 Μ = 6,2R, Αλκυονίδων 1981 (στην επικεντρική περιοχή) Μ = 6,7Κ, Θεσσαλονίκης 1978 (στην επικεντρική περιοχή) Μ = 6,5R, Ρίο Πατρών 1974 Μ = 4,2R. Η βασική διαφορά έγκειται στο μέγεθος της επιφάνειας που εκτείνονται οι σημαντικές βλάβες-καταρρεύσεις.

Και στις δύο περιπτώσεις οι καταρρεύσεις έγιναν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα (3-5-5) της πρώτης φάσης του σεισμού όπου η κατακόρυφη συνιστώσα είναι ιδιαιτέρως έντονη.

Μη βλάβες σε θολοδομικές - τοξωτές κατασκευές εφ' όσον δεν υποχωρούν οι
στηρίξεις τους.

Οι μέγιστες βλάβες στην επικεντρική περιοχή πολύ μεγαλύτερες από κάθε εκτίμηση.

Βλάβες σε πάσης φύσεως προβόλους - μεγάλα ανοίγματα.

Εντονότατες διαφοροποιήσεις βλαβών σε πολύ μικρή απόσταση ακόμη και μεταξύ γειτονικών οικοπέδων.

Μη ουσιαστική διαφοροποίηση των βλαβών ανάλογα με τα δυναμικά χαρακτηριστικά των κατασκευών στις δύο κύριες οριζόντιες διευθύνσεις. Δεν υπάρχουν παρατηρήσεις για βλάβες οφειλόμενες σε οριζόντιες παραμορφώσεις των κατασκευών επειδή προηγείται η βλάβη - κατάρρευση από την κατακόρυφη σεισμική συνιστώσα. Η ακολουθούσα οριζόντια συνιστώσα ολοκληρώνει την καταστροφή στην επικεντρική περιοχή. Το αντίθετο συμβαίνει σε μεγαλύτερες αποστάσεις όπου εντόνως αποσβένεται ο κατακόρυφος σεισμικός κραδασμός και δεσπόζει ο οριζόντιος.

Η ευστάθεια των κατασκευών που στηρίζεται σε φαινόμενα τριβής, από τα κατακόρυφα φορτία τους διακυβεύεται.

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

Για τη διαχείριση της καταστροφής, η οποία προκλήθηκε από τον σεισμό των (Μ$) 7.2 της 12^ης Ιανουαρίου 2010, απαιτήθηκε διαφοροποίηση και προσαρμογή των ενεργειών ανταπόκρισης από τις αντίστοιχες ενέργειες και δράσεις (ΛΕΚΚΑΣ και συν, 2007) οι οποίες εφαρμόζονται διεθνώς σε μεγάλης κλίμακας καταστροφές και καταστάσεις σύνθετης έκτακτης ανάγκης (Complex emergencies). Στη διαχείριση καταστροφών οι οποίες απαιτούν τη συμβολή της διεθνούς κοινότητας, ο συντονισμός των ενεργειών είναι αρμοδιότητα της κυβέρνησης της πληγείσας χώρας σε συνεργασία με τους εκπροσώπους του ΟΗΕ. Ο σεισμός της Αϊτής είναι η μοναδική φυσική καταστροφή στην οποία το συντονισμό των ενεργειών διαχείρισης αναλαμβάνουν στρατιωτικές δυνάμεις άλλης χώρας ενώ προϋπάρχει ειρηνευτική και ανθρωπιστική δραστηριοποίηση και παρουσία του ΟΗΕ. Οι συνθήκες οι οποίες προϋπήρχαν της εκδήλωσης του σεισμού στην Αϊτή και συνέβαλαν στην ανάπτυξη κατάστασης σύνθετης έκτακτης ανάγκης είναι οι ακόλουθες:

• Έλλειψη λειτουργικών διοικητικών δομών, ως αποτέλεσμα της πολύχρονης
πολιτικής αστάθειας με συχνή εναλλαγή κυβερνήσεων, των κοινωνικών
αναταραχών και της διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας των διοικητικών
αρχών.

Πολύ κακή οικονομία της χώρας με ΑΕΠ της τάξης των 11,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, η οποία την κατατάσσει στις φτωχές χώρες με ανύπαρκτους πόρους, τόσο για δαπάνες στην πρόληψη των καταστροφών όσο και για λειτουργικές και ασφαλείς υποδομές στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της υγείας και της παιδείας.

Απουσία υποτυπώδους χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και ειδικότερα, έλλειψη σχεδίων χρήσεων γης, πολεοδομικά σχέδια και κανονισμοί ασφαλούς ανοικοδόμησης με αποτέλεσμα να παρατηρείται άναρχος πυκνός πολεοδομικός ιστός σε περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα και τρωτότητα στους φυσικούς κινδύνους.

Απουσία σχεδιασμού για ενέργειες διαχείρισης καταστροφών σε όλα τα στάδια προ-καταστροφικό, συν-καταστροφικό και μετα-καταστροφικό. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα όχι μόνο να μην υπάρχει ο κατάλληλος μηχανολογικός εξοπλισμός (γερανοί, γεννήτριες ηλεκτρικού ρεύματος, προβολείς, μηχανικοί γρύλλοι, ανυψωτήρες, κ.τ.λ.), αλλά ούτε να ενεργοποιηθούν ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρείες που διαθέτουν τέτοιου είδους εξοπλισμό. Επίσης, δεν αναλήφθηκε η οποιαδήποτε πρωτοβουλία για ενημέρωση και ψυχολογική στήριξη των πληγέντων (περί τα 3εκ.) που βρέθηκαν κυριολεκτικά στο δρόμο.

Δυσμενείς οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες με χαμηλό επίπεδο μόρφωσης του πληθυσμού, έλλειψη αγαθών πρώτης ανάγκης, αυξημένη εγκληματικότητα και μεγάλη πληθυσμιακή συγκέντρωση σε συγκεκριμένες περιοχές.

Οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν κατά την αμέσως μετα-καταστροφική περίοδο ήταν θετικές μεν για τους άστεγους και απροστάτευτους εκτεθειμένους στη φύση πολίτες, (28 έως 30°C), αρνητικές όμως λόγω ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη ασθενειών, τον πολλαπλασιασμό των ερπετών κ.λπ.

Με την εκδήλωση του σεισμού οι προϋπάρχουσες συνθήκες διαμόρφωσαν μία κατάσταση σύνθετης έκτακτης ανάγκης με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Φυσική και λειτουργική κατάρρευση του διοικητικού συστήματος για την διαχείριση της έκτακτης ανάγκης. Η καταστροφή των δημόσιων κτιρίων, με αντιπροσωπευτικό παράδειγμα την κατάρρευση του Προεδρικού μεγάρου, οι απώλειες κυβερνητικών στελεχών και η καταστροφή των υποδομών και του εξοπλισμού του μηχανισμού ανταπόκρισης κατέστησαν αναποτελεσματική τη διαδικασία άμεσης αντιμετώπισης.

Κατάρρευση του κτιρίου του Ο.Η.Ε. με απώλεια μεγάλου αριθμού στελεχών του και καταστροφή του υπάρχοντος εξοπλισμού. Οι επιπτώσεις αυτές κατέστησαν αδύνατη την άμεση συμμετοχή και δραστηριοποίηση των διεθνών φορέων, οι οποίοι είχαν πριν το σεισμό παρουσία και ενεργή συμμετοχή στην ομαλή λειτουργία του κράτους και σε ανθρωπιστικές και αναπτυξιακές αποστολές.

Καταστροφή των υποδομών μεταφοράς και των γραμμών εισόδου στη χώρα με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η πρόσβαση τις πρώτες κρίσιμες ώρες και ημέρες. Ειδικότερα το διεθνές αεροδρόμιο ετέθη εκτός λειτουργίας εξαιτίας σημαντικών βλαβών στο κεντρικό κτίριο και τον πύργο ελέγχου.

Την επαναλειτουργία και τον επιχειρησιακό έλεγχο του αεροδρομίου ανέλαβαν από τις 15 Ιανουαρίου στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ οι οποίες επέτρεπαν τη χρησιμοποίηση του μόνο από αμερικανικά στρατιωτικά αεροπλάνα. Το λιμάνι του Port-au-Prince υπέστη σημαντικές βλάβες από φαινόμενα ρευστοποιήσεων και πλευρικών παραμορφώσεων, καθιστώντας ιδιαίτερα επικίνδυνη την προσέγγιση πλωτών μέσων για τον ανεφοδιασμό της χώρας και την παροχή της διεθνούς ιατρικής και ανθρωπιστικής βοήθειας. Όπως μας αναφέρθηκε από βατραχανθρώπους που διερεύνησαν την προκυμαία, το ωφέλιμο βάθος από τον κρηπιδότοιχο ήταν περί το 1,60m, ενώ κάτω απ' αυτό υπήρχε θεμέλιο από οπλισμένο σκυρόδεμα. Περιορισμένη χρήση του λιμανιού έγινε μετά τις 22 Ιανουαρίου, 10 ημέρες δηλαδή μετά το σεισμικό γεγονός. Επίσης η οδική σύνδεση της χώρας με τον Άγιο Δομίνικο, ο οποίος διέθετε λειτουργικά αεροδρόμια και λιμάνια, διακόπηκε τις δύο πρώτες ημέρες εξαιτίας των σοβαρών ζημιών στα κτίρια των συνοριακών φυλακίων δύο χωρών από τη διέλευση της ρηξιγενούς ζώνης Enriquillo-Plantain.

Ο οδικός άξονας στη συνοριακή περιοχή καταστράφηκε για απόσταση περίπου 2κπι εξαιτίας της κάλυψης του από τα νερά των παρακείμενων λιμνών και επαναλειτούργησε μετά από πρόχειρη αποκατάσταση με επιχωμάτωση από αποσαθρωμένα υλικά ανθρακικών σχηματισμών (χονδρόκοκκο αμμοχάλικο) τα οποία δομούν τα πρανή της περιοχής.

Μεγάλος αριθμός θέσεων για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αυξημένες ανάγκες σε ιατροφαρμακευτικό υλικό με πολύ μεγάλο αριθμό τραυματιών δημιουργώντας συνθήκες υπερφόρτωσης των ελάχιστων λειτουργικών μονάδων υγείας.

Αυξημένες ανάγκες σε πόσιμο νερό, τρόφιμα και καταυλισμούς για τη στέγαση του πληθυσμού οι οποίες προκάλεσαν συνθήκες λιμού.

Ανεπάρκεια στη διαχείριση των πτωμάτων, η συλλογή των οποίων ήταν αργή, δεν υπήρχε διαδικασία αναγνώρισης και παρέμεναν αρκετές ημέρες εκτεθειμένα στην πληγείσα περιοχή μέχρι να ενταφιαστούν ομαδικά.

Πλήρης έλλειψη συνθηκών υγιεινής και ανεπάρκεια των υποδομών υγείας να ανταποκριθούν στην αυξημένη ζήτηση υπηρεσιών υγείας.

Έλλειψη συντονισμού των ενεργειών με αποτέλεσμα τη συσσώρευση της ανθρωπιστικής βοήθειας στο αεροδρόμιο του Port-au-Prince και την καθυστέρηση των διεθνών αποστολών να αναπτύξουν δράσεις.

Κοινωνικές αναταραχές με αύξηση της εγκληματικότητας, η οποία εκδηλώθηκε με λεηλασίες, κλοπές, πυροβολισμούς, δολοφονικές επιθέσεις, εμπρησμούς, απαγωγές ανηλίκων και επιθέσεις στις ομάδες έρευνας και διάσωσης και τις ανθρωπιστικές αποστολές.

Οι συνθήκες αυτές κατέστησαν δύσκολη έως αδύνατη την άμεση πρόσβαση και συμμετοχή των φορέων της διεθνούς κοινότητας στη διαχείριση της καταστροφής, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις στον ανθρώπινο πληθυσμό να είναι ιδιαίτερα δυσμενείς. Σχετική ομαλοποίηση της κατάστασης και συντονισμός των απαιτούμενων ενεργειών επιτεύχθηκε μετά τις 27 Ιανουαρίου όταν τα μέλη του ΟΗΕ και οι στρατιωτικές δυνάμεις των Η.Π.Α. κατέστησαν ικανή τη διανομή της ανθρωπιστικής βοήθειας σε μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι οι ανάγκες των πολιτών συνεχώς αυξάνονται, περισσότερο από την προσφερόμενη στο πεδίο βοήθεια.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ PORT-AU-PRINCE ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΧΩΡΟΥ.

Η φυσική αυτή καταστροφή θα μπορούσε να παραμείνει στην ιστορία ως «φυσική καταστροφή λόγω ανθρωπογενών αιτιών».

Στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί να ισχύσει ο γενικώς αποδεκτός και εφαρμοσμένος στόχος της "επανόδου στην προ του σεισμού κατάσταση" διότι αυτή η κατάσταση απεδείχθη ότι είναι επικίνδυνη. Θα πρέπει να γίνει ένας απολύτως νέος σχεδιασμός ώστε να μειωθούν τόσο οι πρωτογενείς όσο και οι δευτερογενείς δυσμενείς επιπτώσεις από φυσικές καταστροφές.

Γεωλογική - Γεωτεχνική διερεύνηση της ποιότητας του εδάφους και μικροζωνική μελέτη της περιοχής. Από αυτή την έρευνα θα προκύψουν τα βασικά χαρακτηριστικά του εδάφους θεμελίωσης και χρήσης γης.

Πολεοδομικός αντισεισμικός σχεδιασμός της περιοχής σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα της προηγούμενης έρευνας. Τοποθέτηση κρίσιμων εγκαταστάσεων.

Κατάρτιση και θέση σε ισχύ κτιριοδομικών και συναφών κανονισμών (αντισεισμικού, σκυροδέματος κ.λπ.)

Προς το παρόν θα πρέπει να επιβληθεί χωρίς οποιαδήποτε ανοχή η απαγόρευση ανοικοδόμησης - έστω και πρόχειρης - όπως ήδη παρατηρήθηκε ότι γίνεται από
τις πρώτες μέρες μετά το σεισμό. Αυτή η αυθαίρετη ανοικοδόμηση που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη θα δυσχεράνει την μελλοντική ανοικοδόμηση.

Κατασκευή των δικτύων και υποδομών, ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων, κρίσιμων εγκαταστάσεων (νοσοκομείων, διοικητικών κτιρίων, πυροσβεστικών σταθμών κ.τ.τ.) και έκδοση αδειών προς ανοικοδόμηση.

Ενδεχομένως τα βασικά, ιστορικά κτίρια της πόλης, θα πρέπει να ανακατασκευαστούν πάνω σε ισχυρές βάσεις, χρησιμοποιώντας σύγχρονα υλικά και τεχνολογία με αντισεισμικές προδιαγραφές αλλά διατηρώντας τα ίδια μορφολογικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Μέχρις ότου γίνουν αυτά θα πρέπει να γίνει και ο απαραίτητος αναδασμός ιδιοκτησιών γης. Οι ανάγκες των πολιτών με την πάροδο του χρόνου πολλαπλασιάζονται όπως και τα προβλήματα για λήψη των πλέον ενδεικνυόμενων μέτρων τα οποία θα στοχεύουν τόσο στην αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής όσο και στην προστασία από μελλοντικές φυσικές καταστροφές.